,

TS. Nguyễn Lan Châu - Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương: Hoạt động của con người làm gia tăng hạn hán

Trên tất cả các dòng sông từ Bắc vào Nam, mực nước đang xuống thấp nhất từ trước đến nay. Người dân TP. Hồ Chí Minh đang chịu một đợt nắng nóng sớm bất thường. Lý giải nguyên nhân, TS. Nguyễn Lan Châu - Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương (ảnh) cho rằng ngoài những yếu tố về khí tượng thủy văn, con người cũng đang góp phần làm thời tiết ngày một khắc nghiệt hơn. TS. Lan Châu cho biết:

- Mực nước sông Hồng tại Hà Nội liên tục đạt những giá trị thấp nhất trong lịch sử hơn 100 năm qua, có thời điểm đã xuống thấp tới mức chỉ còn 10 cm (19h ngày 21/2/2010). Khô cạn diễn ra trên lưu vực sông Hồng từ tháng 8/2009. Tiếp đó dòng Mêkông cũng trong tình trạng tương tự khiến các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long thiếu nước gây xâm nhập mặn hết sức khốc liệt trên diện rộng dọc theo các tỉnh ven biển Đông và vịnh Thái Lan.  Các sông miền Trung đang rải rác khô cạn cục bộ.

 Hiện tượng El Nino được xem là một nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng khô cạn, thiếu nước trên cả nước. Diễn biến của hiện tượng này còn phức tạp ra sao, thưa TS?

- Có thể lấy một vài biểu hiện khí hậu ở vùng Bắc Bộ để thấy ảnh hưởng mạnh mẽ của El Nino. Mới từ đầu năm đến nay đã xuất hiện 3 đợt nắng nóng sớm bất thường, đợt đầu tiên là sát Tết nguyên đán từ 9 đến 12/2 và hiện đang xảy ra một đợt ở Nam Bộ. Nhiều nơi có nhiệt độ cao nhất trong chuỗi số liệu quan trắc hàng chục năm qua, xấp xỉ 39oC. Nắng nóng đến sớm khiến lượng nước bốc hơi lớn, nhu cầu nước sinh hoạt cao cũng đang khiến vấn đề nước trở nên nghiêm trọng. Nhiệt độ trung bình của Bắc bộ từ đầu năm đều cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN) từ 1,5 đến 3oC. Riêng Đông Bắc Bộ cao hơn 3,5oC so với TBNN. Trong khi đó, mùa mưa lũ năm ngoái kết thúc sớm và lượng mưa lại thấp hơn TBNN. Tổng lượng mưa từ tháng 10/2009 đến nay tại Bắc bộ hụt hơn so TBNN từ 70-90%, thậm chí có nơi hoàn toàn không mưa. El Nino dự báo kéo dài đến hết tháng 5 nghĩa là chúng ta còn đối mặt với hàng loạt vấn đề như khô hạn, thiếu nước, cháy rừng, nắng nóng… Tuy nhiên, các nguyên nhân từ chính hoạt động sinh hoạt, sản xuất của con người cũng khiến thời tiết khắc nghiệt hơn.

 Cụ thể là gì thưa TS?

- Đoàn công tác Bộ TN&MT khảo sát thực tế trên địa bàn các tỉnh phía Bắc thuộc lưu vực sông Hồng mới đây đã nhận thấy, chất lượng rừng không cao là một trong những nguyên nhân làm cạn kiệt sông, suối trong mùa khô. Ở các tỉnh Sơn La, Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang, tuy độ che phủ rừng đang tăng lên nhưng diện tích rừng nguyên sinh, rừng nhiều tầng, rừng phòng hộ đầu nguồn có khả năng giữ nước, điều tiết nước sông đang giảm sút. Nguyên nhân khác là các hồ chứa thủy điện xả nước và tích nước chưa hợp lý, chú trọng vào sản xuất điện mà chưa quan tâm đầy đủ tới nhu cầu nước vùng hạ du. Nước ngầm - nguồn cung cấp nước cho sông mùa khô đang bị suy giảm do khai thác quá mức. Một hiện tượng mà chúng tôi đang xem xét đó là đáy sông bị hạ thấp, có thể do hệ thống hồ chứa thượng nguồn giữ lại phù sa bồi đắp sông và do khai thác cát, nạo vét lòng sông. 60% nguồn nước của Việt Nam phát sinh từ nước ngoài nên việc sử dụng nước ở các nước láng giềng cũng gây ảnh hưởng.

Biến đổi khí hậu sẽ làm gia tăng các hiện tượng khô hạn thiếu nước vào mùa khô, lũ lụt vào mùa mưa, vậy theo bà, về lâu dài, chúng ta cần có những giải pháp tổng thể nào để khắc phục tình trạng này?

- Để từng bước giảm nhẹ, khắc phục tình trạng cạn kiệt và thiếu nước trên các lưu vực sông, cần thay đổi chế độ vận hành xả nước và tích nước của các  hồ chứa, tăng diện tích các loại rừng có khả năng giữ nước, sinh thủy trong mùa khô, bảo vệ và khôi phục nguồn nước ngầm, đồng thời thay đổi cơ cấu sử dụng nước, thực hiện các biện pháp tiết kiệm nước. Ngoài ra cần tăng cường giám sát nguồn nước từ nước ngoài chảy vào Việt Nam và giám sát việc khai thác, sử dụng nước, đặc biệt là ở hạ du các hồ chứa, như trang bị các thiết bị quan trắc mực nước tự động tại các trạm sát biên giới.

 Xin cảm ơn TS.

Monre

Tin cùng chuyên mục